Polecamy

Ekonomia pochodzi z starożytności .

Ekonomia pochodzi z starożytności .‘ Oikosnomikos ‘ – nauka o gospodarstwie domowym
Ojkos – dom
Nomos – nauka
Mikroekonomia bada gospodarstwo domowe , nauka społeczna pokrewna filozofii .
EKONOMIA – nauka o gospodarowaniu dobrami rzadkimi ( McKenzy )
Ekonomia była nazywana społeczną , polityczną ale od czasu Marshalla mamy samą
              ekonomię .
Funkcje ekonomii :
1. Teoriopoznawcza – wyjaśnienie , określenie różnych zjawisk i ich przebiegu .
2. Aplikacyjna – próba formułowania wskazówek dla gospodarki .
MIKROEKONOMIA – ta część badań ekonomicznych , która skupia się na badaniu
              poszczególnych podmiotów gospodarczych lub poszczególnych rynków .
              Narzędzia : cena , popyt podaż , zysk .
MAKROEKONOMIA – badanie i interpretacja zjawisk zachodzących między podmiotami .
              Badanie zależności całej gospodarki .
EKONOMIA POZYTYWNA – wypracowanie uniwersalnych narzędzi , polega na dokony –
              waniu bezstronnych uogólnień systemów , obiektywizm , brak wartościowania .
EKONOMIA NORMATYWNA – sądy wartościujące , umożliwiające budowę ideologii .
Kierunki ekonomii :
1. Merkantylizm – ( Montchretien ) utożsamiała gromadzenie bogactwa z gromadzeniem
              pieniądza pełnowartościowego .
2. Fizjokratyzm – ( Quesnay , Keney ) podstawową dziedziną gospodarki jest rolnictwo .
3. Ekonomia klasyczna – ( Ricardo , Smith , Say ) – apologezja prywatnej własności
              i rynku .
Prawo rynków Saya – każdy popyt rodzi swoją podaż , a każda podaż rodzi swój popyt ,
4. Leseferyzm – okres nie ingerencji państwa w gospodarkę .
5. Keynesizm – ( twórcą Keynes – twórca interwencjonalizmu państwowego ) ekonomia
              popytowa , prawo Saya jest niesłuszne gdyż zdarzają się takie okresy , że
              państwo musi pomóc gospodarce , mikroekonomiczna polityka państwa .
              Keynes – 1936 -
6. Neoklasyczna ekonomia – poprawienie klasycznej , synteza neoklasyczna Marshalla .
7. Ekonomia marksistowska – ( czyli gospodarka rynkowa jest zła ) kładzie nacisk na
              sprawiedliwość społeczną , naczelną kategorią jest człowiek i jego potrzeby .
8. Ekonomia podażowa – co robić aby pobudzać podaż :
• Monetaryzm – Milton Friedman
• Teoria racjonalnych oczekiwań

     Problem ograniczoności zasobów – RZADKOŚĆ  
             
                     
Zjawisko a ) powszechne                               Luka między potrzebami a
            b ) pozytywne                                 możliwościami ich realizacji
                                                                 wynikającymi z ilości dóbr jakimi
                                                                 dysponujemy w danym czasie .
Subiektywizm odzwierciedla rzadkość .

POTRZEBA – uczucie braku połączone z chęcią jego zaspokojenia .

POTRZEBA



        podstawowe              jednorazowe            wyższego rzędu           powtarzalne

      fizyczne                duchowe       społeczne              egzystencjonalne

Trójczłonowa koncepcja podziału człowieka .

CZŁOWIEK


         Biosystem                                Socjosystem                             Psychosystem
                                                      ( nie jest sam )                    ( człowiek istota
                                                                                                myśląca , podejmuje
                                                                                                samodzielne decyzje )
Geneza powstania potrzeb :
• pierwotne ( instynktowne )
• społeczne ( nabyte , wyuczone w procesie rozwoju )
Prawo powtarzania potrzeb ( Jevons )
1. Powietrze ( oddychanie )
2. Pożywienie
3. Ubranie
4. Mieszkanie
5. Szeroko pojmowana rozrywka
6. Przedmioty zbytku luksus
Zasady Marshalla :
1. Pożywienie
2. Ubranie
3. Mieszkanie
4. Zaspakajanie wszelkiej działalności
Cech potrzeb :
1. Obiektywizm
2. Subiektywizm i indywidualizm
3. Konkurencyjność
4. Substytucyjność
5. Nieograniczoność co do liczby ( teoria wyboru konsumenta )
6. Ograniczoność co do pojemności
7. Odnawialność
8. Społeczny charakter ( miejsce w strukturze społecznej )
9. Komplementarność
10. Historycznie zmienny charakter – wraz ze zmianą ustroju potrzeby ulegają modyfikacji .




PIRAMIDA POTRZEB

                                                         
                                                         potrzeby
samorealizacji
( praca nad sobą )

                              potrzeby szacunku i poważania             wg . Maslowa
                               ( poczucie własnej wartości )

                     potrzeby społeczne ( poczucie przynależności )

                      potrzeby bezpieczeństwa ( pewność ochrona )

                    potrzeby fizjologiczne ( głód , pragnienie , seks )
                         
Nienasyconość człowieka przewyższa tempo możliwości .

DOBRA – wszystkie rzeczy służące do zaspokajania potrzeb .
Dobra gospodarcze – wytworzone przez człowieka .
Dobra konsumpcyjne – służą zaspokajaniu potrzeb bieżących .
Dobra inwestycyjne – konsumpcja na przyszłość .

PRODUKCJA  oddziaływanie człowieka na przyrodę w celu uzyskania dobra gospodarczego
W aspekcie ekonomicznym proces produkcji polega na zastosowaniu czynników produkcji
            i przetwarzaniu ich w produkt .
Czynniki produkcji – są to wszystkie środki użyte w produkcji .
Czynniki produkcji :
1. Dobra pierwotne – surowce mineralne , wody , lasy , ziemia ( renta gruntowa ,
czynsz dzierżawny ) , rośliny , zwierzęta .
2. Praca człowieka
3. Ekonomiczne dobra produkcyjne ( dobra kapitałowe ) – maszyny , budynki , licencje
    znaki firmowe , kapitał pieniężny ( gotówka , akcje , obligacje i należności ) .
4. Technologia – sposób wytwarzania
5. Talent przedsiębiorczości – umiejętność łączenia wszystkich czynników produkcji w
     jednym procesie wytwarzania dóbr i usług , przynosi maksymalne efekty .
Podstawowe czynniki produkcji  - ziemia , kapitał , praca ( zdolności fizyczne i umysłowe
         człowieka które może on dać ) .

Krzywa możliwości produkcyjnych
      Dobra A
A

                      C      


                                            Dobro B
                                    B      
OGRANICZONOŚĆ ZASOBU – dynamiczna teoria zasobów mówi o tym , że zasobów w
            gospodarce nie brakuje , brakuje naszych zdolności do ich wykorzystania .
Rzadkość jest czasowa ,  a zasoby dynamiczne się odnawiają .



ALOKACJA – rozdysponowanie rzadkich zasobów między konkurencyjne cele .
KOSZT ALTERNATYWNY – koszt zaniechanych możliwości , korzyści wynikających z
                 najlepszego niezastosowanego zasobu .
Aspekt gospodarowania :
• pozytywny – osiąganie korzyści
• negatywny -  ( konieczność ) – straty
KOSZTY :
•  alternatywne – to co utraciliśmy
•  rzeczywiste – wyłożenie pewnej ilości kapitału po to aby uzyskać korzyści
Cel naszej pracy – realizacja ma być najlepsza , racjonalna - najlepsze rozwiązanie w
              danych warunkach , z punktu widzenie celu ekonomicznego .
GOSPODAROWANIE  - jest procesem w którym wykorzystujemy w sposób racjonalny
              ograniczone zasoby .
Dwie zasady racjonalnego gospodarowania :
1. Zasada największego efektu ( wydajności ) – przy danych środkach maksymalizujemy
              efekt .
2. Zasada najmniejszego nakładu ( oszczędność środków ) – osiągnąć cel przy użyciu jak
               najmniejszych środków .
RACJONALNOŚĆ :
•  rzeczywista – jest to wybór maksymalizujący wynik ( korzyści ) – jedno rozwiązanie
•  proceduralna – dochodzenie do najlepszego rozwiązania , każde lepsze od poprze –
dniego jest racjonalne ( wiele rozwiązań )
RACHUNEK EKONOMICZNY – zespół rachunków symulacyjnych pozwalających nam na
                wybór rozwiązania optymalnego czyli najlepszego w danych warunkach .
• tylko w jednostkach wartościowych
• musi być celowy
• musi być dualny ( tylko jedna z zasad racjonalnego działania )
• musi być wariantowy – im więcej symulacji tym większe prawdopodobieństwo że
         wybierzemy najlepiej
• kompletność –musimy uwzględnić jak najwięcej czynników wpływających na dane
         zjawisko ( nigdy nie mamy wszystkich czynników )
EKONOMIA to nauka statyczna . Próby prowadzące do wyników , musi być wiele prób ,
                im więcej prób tym lepszy wynik przy założeniu błędu statystycznego .
Przedmiot badań ekonomii – proces gospodarowania wszelkie działania w sferze produkcji
                dóbr i usług , w sferze podziału i konsumpcji . Motywem działania jest:
• zaspokojenie potrzeb ludzkich
• uzyskiwanie korzyści z produkcji ( dla producenta )
Sposobem będzie podejmowanie racjonalnych wyborów co , gdzie , kiedy .
METODY BADAWCZE ekonomii :
• obserwowanie procesu gospodarczego ( empiria )
• dokonujemy uogólnień ( abstrakcja) pomijanie elementów o marginalnym znaczeniu
dla przebiegu zjawiska ekonomicznego , wyodrębnienie podstawowych wiadomości
dla danego zjawiska .
ZJAWISKA GOSPODARCZE , cechy :
1. Sprężenie zwrotne , skutek – przyczyna
2. Zjawiska mające miejsce w mikroskali nie zawsze sumują się w makro , po dogłębnym
zbadaniu okazuje się , że zależność nie występuje .
3. Złudność zależności ekonomicznych .
4. Jest subiektywna .
5. Dobór technik i metod badawczych wpływa na wyniki badań ( mogą się różnić )

KONKRETYZACJA – zbliżenie teoretycznej formuły do rzeczywistości .
WERYFIKACJA – sprawdzanie czy formuła jest prawdziwa czy nie .
a) statystyczna ( badania )
b) historyczne odnoszenie się do przeszłości
FALSYFIKACJA - ( odwrotna do weryfikacji ) – obalenie hipotezy poprzez wykazanie że w
                       jakimś przypadku ona  nie zachodzi .
Narzędzia pomocnicze w badaniu ekonomii :
a) logiczne myślenie : indukcja , redukcja , dedukcja .
TEORIA EKONOMICZNA - zbiór twierdzeń wyjaśniających zjawiska i procesy ekonomiczne ,
            musi być odpowiednio skomponowana , interpretuje , daje diagnozę gospodarki .
            Podstawy do prognozowania przyszłości .
NARZĘDZIA EKONOMICZNE :
1. Model ekonomiczny – uproszczenie które zawiera wszystkie ważne elementy dla
            danego zjawiska , pomija te które nie mają wpływu na dane zjawisko . ( Badania
            modelowe są niezbędne , korzystne , bo to jedyny sposób badania rzeczywistości
            gospodarczej .
2. Eksperyment – ( jest wykorzystywany ale wymaga ostrożności ) – stworzenie pewnych
            warunków nie występujących w rzeczywistości gospodarczej .
• Eksperyment kontrolowany – polega na stworzeniu kilku kontrolowanych prób , w
            każdej próbie zmiana jednego czynnika .
SYSTEM SPOŁECZNY – całość związków i zależności występujących w społeczeństwie .
            Wszelkie działania w ramach systemu to układ społeczny .
SYSTEM SPOŁECZNY



     system polityczny                    system kulturalny                system ekonomiczny –
     - bezpieczeństwo                     - nawyki                                gospodarczy
       zewn. i wewn.                       - tradycje                            - całokształt związków
     - instytucje                              - oczekiwania członków           i zależności między  
                                                   społeczeństwa                    członkami społeczeństwa
                                                                                       wynikających z działania ich
                                                                                     na płaszczyźnie ekonomicznej
                                       
                                                         
         

                                                                       decyzyjny                        motywacyjny

     
                                                                                 kontrolny         koordynacyjny
PRAWA EKONOMICZNE – istotne , konieczne i stale powtarzające się związki zależności
            między kategoriami ekonomicznymi . Charakteryzują się statystycznością ,
            sprawdzają się  w wielu przypadkach , są obiektywne , są historyczne – pojawiają
            się tam gdzie mogą i znikają tam nie mają miejsca bycia . Są niezmienne .



Reforma – pewien cykl zmian
TRANSFORMACJA – cykl zmian powodujących przejście systemu od systemu mniej do
                            bardziej efektywnych
                                   
 TRANSFORMACJA


           modyfikacyjna                                                       systemowa
     modyfikacje , zmiany rewolucyjne                     dotyczy systemu ekonomicznego ,
  ewolucyjne w systemie ekonomicznym                    politycznego , kulturowego
                                                                             ( kraje Europy środkowej )
                                                                     1.  od centralnie planowanej do
rynkowej                                
                                                                     2. od socjalizmu do demokracji rynkowej
Jak wyglądała gospodarcza organizacja człowieka
1. GOSPODARKA NATURALNA – podstawowym podmiotem jest gospodarstwo domowe
             ( jego cel to produkcja i konsumpcja ) , to taki typ organizacji , w której każdy
              podmiot wytwarza dobro na zaspokajanie własnych potrzeb .
Nadwyżka była przyczyną do zmiany typu gospodarowania – społeczny PODZIAŁ    
              PRACY ( grupy – zawody – specyficzne zawody )
SPECJALIZACJA – ukierunkowanie swoich predyspozycji , doskonalenie ich .
Wolność osobista niezbędna do zmian formy gospodarczej , własność prywatna również .
2. GOSPODARKA RYNKOWA - typ organizacji ekonomicznych człowieka , gdzie podsta  -
               wową instytucją jest rynek na której dokonuje się wymiana , a motywem
               działania jest efektywność , korzyść ( zysk , konsumpcja ) . Pojawił się
               producent i wymiana .
Typy wymiany :
• Towar za towar – gospodarka towarowa
• Towar – ekwiwalent ( pieniądz ) – towar – Gospodarka towarowo -  pieniężna
Współczesna gospodarka rynkowa to gospodarka mieszana – dominuje własność prywatna
     ale dopuszczalne są inne własności . Głównym narzędziem jest rynek ale dopuszczamy
     interwencje państwa .

WŁASNOŚĆ

                         prywatna                                                publiczna

        indywidualna         zbiorowa                           państwowa     lokalna ( komunalna )

                                     spółka

                               spółka akcyjna    
Model gospodarki rynkowej
• Gospodarka zamknięta – nie ma powiązań z innymi gospodarkami narodowymi bądź
z jakimkolwiek podmiotem pochodzenia zagranicznego .
• Gospodarka otwarta – odwrotność , jest eksport i import , jest opcja wejścia i wyjścia .
RYNEK – ( podstawowy mechanizm gospodarki rynkowej )
1. Miejsce na którym dokonuje się wymiana .
2. Całokształt procesów odbywających się między jego uczestnikami czyli podmiotami
gospodarczymi .
3. Na rynku zachodzą transakcje – proces gdzie spotykają się dwie strony .
TRANZAKCJA


    ma procesy negocjacyjne      może dotyczyć czasowego      jako forma działalności to
                                              dysponowania własnością       zmiana formy własności
  kredyty

4. To zespół rynków gdzie zachodzą transakcje
Rodzaje rynków :
• lokalne
• krajowe
• międzynarodowe
• światowe ( ostateczny weryfikator )

Rynek dóbr



konsumpcyjnych – nabywca nabywa                             inwestycyjnych – kupuje dobro by
        coś do skonsumowania                                           poddać je obróbce i stworzyć
                                                                                             dobro finalne

RYNEK


         otwarty ( raczej ograniczony )                       zamknięty
                      przetarg



                   formalny - instytucjonalny                    nieformalny                        
        w ramach swojego rozwoju doprowadziły     sprzedawcy na targu gdzie nie ma
       do tego , że mają swoją siedzibę ( giełda )          legalizacji ( czarny rynek )




biały                         szary                        czarny


RYNEK KONKURENCJI


                           doskonałej                                          niedoskonałej


                                                             pełny monopol             oligopol  
                                                                                   duopol                monopol
PIENIĄDZ – wyłonienie się ekwiwalentu jako pojęcia
• Ekwiwalent – muszelki bydło itp. kruszce szlachetne metale ( była ich odpowiednia
ilość , trwałe , łatwe do podzielenia , powszechne ) – monety – prawo bicia pieniądza .
• Pełnowartościowy – taki w którym wartość kruszcu odpowiada nominałowi : złoto
i srebro , później tylko złoto .
• Banknot – nota bankowa zaświadczenie o złożeniu w banku odpowiedniej ilości kruszcu
• Od I wojny światowej przejście do systemu sztabowozłotowego i dewizowozłotowego .
Zaczęto odchodzić od pieniądza pełnowartościowego .
• Papierowy – symboliczny ( symbol wartości ) – umowa społeczna , gwarancją wartości
pieniądza jest stabilność gospodarki państwa ( kryzys w Rosji ) .
Funkcje pieniądza :
1. Miernik wartości
2. Środek wymiany
• cyrkulacji
• środka płatniczego ( rozbieżność w czasie między strumieniem pieniądza
                                   a strumieniem towaru – kredyt )
3. Środek tezauryzacji ( gromadzenie skarbu )
4. Pieniądz światowy ( SDR – 42% $ + 19% DM + 15% J + 12% Ł + 12% F )



CENA – informuje nas o relacji między produktami
1. relatywna , informacyjna mówi nam o rzadkości produktu
2. żywiołowa , administrowana
3. funkcja agregacyjna - pozwala nam na przejście od systemu ilościowego do
jakościowego
4. ma zdolność równoważenia popytu i podaży
5. funkcja kosztowa – wchodzi w skład produktów jako koszt
6. nie jest wielkością jednorodną :
• elementem ceny są koszty nabywania czynników produkcji np. maszyny , surowce
• zawiera obciążenia prawne – podatki
• zysk
7. funkcja dochodowa – pokazuje ona wartość naszego dochodu ( możemy za jej pomocą
                      wyliczyć siłę nabywczą pieniądza – wartość realna – ilość dóbr i usług
                      które możemy za nią nabyć )
Cena sprawiedliwa – św. Tomasz z Akwinu – powinna być ustalana zgodnie z wartościami
                   chrześcijańskimi .
Milton Friedman – monetaryzm – Cena jest czynnikiem motywującym do aktywności
                      gospodarczej . Po to aby można było posiadać pewne produkty –  
                      motywuje do działania .

POPYT – zapotrzebowanie zgłoszone na dobra i usługi na rynek przez nabywców ( rynek
             konsumpcji , rynek czynników produkcji )

                                                        NABYWCY


                                KONSUMENCI                      PRODUCENCI      
                                dobra finalne                     czynniki produkcji

Rodzaje popytu :
• popyt efektywny – popyt poparty siłą nabywczą pieniądza
• popyt potencjalny – ( co by było gdyby )  preferencje
• popyt na dobra komplementarne – popyt na jedno dobro jest ograniczony popytem
             na drugie dobro
• popyt na dobra substytucyjne – potrzebę zaspokaja dobro A lub dobro B
• popyt złożony – popyt na opony zależy od popytu na samochody

POPYT – elementy regulujące :
1. Cena dobra
• cena substytutów
• ceny dóbr komplementarnych
• przewidywania co do kształtowania się cen w przyszłości
• zjawisko antypacji popytu – wyprzedzanie faktycznego popytu
2. Dochód – ile mamy i ile możemy wziąć na kredyt - ujęcie statystyczne i dynamiczne
3. Preferencje popytowe – upodobania indywidualne , tradycje , religia , moda
4. warunki geograficzne – demograficzne

PODAŻ – ilość dóbr i usług zaoferowanych na rynek  w danym czasie określonemu lub
             nieokreślonemu nabywcy ( występuje dzisiaj częściej )
Czynniki motywujące podaż :
1. Cena produktu
• cena dóbr substytucyjnych
• cena dóbr komplementarnych
• statystyczne i dynamiczne badania – kształtowanie się cen
• cena czynników produkcji
• technologia
• ilość przedsiębiorstw w gałęzi – warunki konkurencji
• warunki prawne
• pomoc państwa ( dotacje , subwencje )

PRAWO POPYTU ( Zależności na rynku konkurencyjnym , produkt jest jednorodny , ilość
                          produktu jest ograniczona , konsumenci i producenci decydują na
                          podstawie swoich korzyści . Nabywcy podejmują decyzję niezależnie
                          od siebie . Rynek dotyczy dóbr konsumpcyjnych , ceteris paribus . )
                      - mówi ono że , wraz ze wzrostem ceny danego dobra lub usługi w
                        sytuacji ceteris paribus spada zapotrzebowanie na to dobro lub usługę .
Funkcja jednoczynnikowa


    cena                    
                           


                                                          wg Marshalla



                                           popyt

POPYT :
• potencjalny , efektywny
• komplementarny
• substytucyjny
• złożony , ograniczony
Dobra substytucyjne -                            cena B spada        popyt A spada
Dobra komplementarne -                        cena B rośnie        popyt A i B spada
PRAWO PODAŻY ( Celem producentów jest maksymalizacja zysków . Producenci są
                        niezależni od siebie – rynek konkurencyjny . Producenci są sprzedawcami
                        ceteris paribus . )
- wraz ze wzrostem ceny wzrasta ilość produktu czy usługi oferowana
przez producentów na rynek .

    cena


                                     wg Marshalla                                                              


            podaż
 

Mechanizm równoważenia rynku – cena , popyt , podaż .
CENA RÓWNOWAGI RYNKOWEJ – cena czyszcząca rynek , pozwala ona na uwolnienie
                      rynku z nadmiernej ilości popytu lub podaży .
RÓWNOWAGA RYNKOWA

        cena

C 3  -                                                                   niedobór popytu , nadwyżka podaży


C 2  -                                                                   cena równowagi ( punkt przecięcia
                           E                                                   krzywej popytu i podaży )

C 1  -                                                                   nadwyżka popytu , niedobór podaży
                   
                  podaż , popyt

Cena równowagi – sytuacja modelowa
Flubturencje – ruch wokół ceny równowagi
Procesy dostosowawcze – krótko lub długo okresowe
Krótki okres czasu – przynajmniej jeden czynnik constans ( technologia ) – podaż jest
                            mało elastyczna – limituje nas wielkość produkcji
Długi okres czasu – wszystkie czynniki produkcji są zmienne
Bardzo krótki okres czasu – tylko cena się zmienia
Ex – ante –działanie wyprzedzające
Ex – post – działanie po wystąpieniu jakiegoś czynnika
MODEL PAJĘCZYNY – opisuje opóźnione dostosowanie podaży w stosunku do zmian
                               popytu na rynku ( rolnictwo – opóźnienie jednoroczne )
Dostosowanie ekstrapolacyjne – dostosowanie z opóźnieniem , podaż w danym okresie
         dostosowuje się do podaży bazowej ( rok poprzedni ) .



Pieniądz światowy – ( pieniądz kruszcowy , pieniądz narodowy $ )
Pieniądz kreowany SDR ( Special Drawing Rights ) , MFW , ECU , EURO ( wąż walutowy )
Cena absolutna – ilość jednostek pieniężnych przypisywanych danemu przedmiotowi .
Cena relatywna – ilość jednostek dobra A z konsumpcji której musi zrezygnować aby
         nabyć jedną jednostkę dobra B ( niezbędna do analizy ekonomicznej )
Dwa mechanizmy cen :
• ceny żywiołowe , rynkowe – cena tworzona tylko w oparciu o rynek jako mechanizm
alokacji ( raczej model )
• cena administrowana  
1. Podmiot gospodarczy który ma silną pozycję na rynku ( monopol ) .
2. Państwo jako podmiot gospodarczy może administrować ceną .
Cena administracyjna – socjalizm , cena ustalana nakazowo , od góry .  
Gospodarka rynkowa – oddziaływanie na cenę za pomocą podatków , ceł ,oprocentowanie
         kredytów , ulgi , subwencje .

ELASTYCZNOŚĆ – miara zmian względnych ( pokazuje nam jak zmienia się dana wielkość
         pod wpływem danego czynnika .
Elastyczność POPYTU :  
E= % zmiana wielkości popytu / % zmiana wielkości czynnika wpływającego na popyt
1. Cenowa  
2. Dochodowa            ( + dobra normalne , - dobra niższego rzędu )
3. Mieszana ( krzyżowa )              ( + dobra substytucyjne , - dobra komplementarne )

Krzywe popytu przy różnych poziomach elastyczności cenowej .           elastyczny   E > 1             jednostkowy E = 1            nieelastyczny E < 1


sztywny  E = 0                                doskonale elastyczny

AD 1 . Jak zmieni się popyt na dobro A przy zmianie ceny dobra A o jednostkę .
AD 2 . Jak zmieni się popyt na dobro A pod wpływem zmiany dochodu konsumenta
         o jednostkę .
AD 3 . Jak zmieni się popyt na dobro X pod wpływem zmiany ceny dobra Y .

Produkty spożywcze – niska elastyczność , mniej niż jednostka
Produkty przemysłowe – wyższa elastyczność , prawie jednostkowa
Usługi – wysoka elastyczność , więcej niż jednostkowa

Elastyczność PODAŻY
Ec = % zmiana wielkości podaży / % zmiana wielkości ceny
   cena
        ec < 1
                           ec = 1
                                   
                           ec > 1



                                        podaż
Wzdłuż całej krzywej popytu i podaży nie ma elastyczności takiej samej , może ona się
          zmieniać .

Elastyczność :
• punktowa
• łukowa ( konkretny odcinek krzywej )
Ekspansybilność ceny – jak zmieni się cena jeżeli podaż zmieni się o jednostkę .
Fleksybilność cenowa – jak zmieni się cena jeżeli popyt zmieni się o jednostkę .

PODMIOTY W GOSPODARCE RYNKOWEJ

Struktura gospodarki rynkowej .
PODMIOTEM GOSPODARCZYM – nazywamy każdą formę organizacji , każdego aktywnego
          uczestnika gry rynkowej podejmującego samodzielne decyzje , kierującego się
          własnym interesem i związanym z tym ryzykiem .
JANOS KORNAI – wyodrębnił w gospodarce dwa procesy :
1. Procesy realne ( materialne ) – są tom wszelkie działania w ramach tych procesów
powodujące zmiany czynników produkcji mające na celu wytworzenie dóbr ,
produktów , ich wymianę jak również konsumpcję np. : wytwarzanie ,
         przetwarzanie, transportowanie , pakowanie .
2. Procesy regulacyjne ( myślowe ) są to wszelkie procesy związane z przetwarzaniem  
i przekazywaniem informacji jak również z przygotowaniem i podejmowaniem
decyzji ekonomicznych .

Podział gospodarki na sferę realną i regulacyjną .
Sfera realna – przedsiębiorstwa ( producent ) , konsumenci ( gospodarstwa domowe )

BANK komercyjny – podmiot gospodarczy powołany w celu przyjmowania z rynku wolnych
         środków pieniężnych i zarządzania nimi ( sfera realna )
NBP , banki narodowe , centralne –podmiot sfery regulacyjnej , obsługuje państwo ,
         zarządza budżetem państwa , jest bankiem banków , jest bankiem emisyjnym ,
         określa rezerwy obowiązkowe .
Parametry NBP :
1. Stopa redyskontowa
2. Stopa lombardowa
3. Stopa refinansowa

INSTYTUCJE UBEZPIECZENIOWE – są powołane do życia w celu przejmowania ryzyka z
         podmiotów mniej zdolnych do jego ponoszenia . Są podmiotem rynku kapitałowego
         gromadzą duże środki kapitałowe .
GIEŁDA – rynek kapitałowy , ‘ barometr gospodarki ‘
PODMIOTY DEMOKRACJI PRZEMYSŁOWEJ – związki zawodowe , zrzeszenia pracodawców
       zrzeszenia konsumentów – zadaniem ich jest obrona interesów grup które zrzeszają .
PAŃSTWO – podmiot specyficzny ( superpodmiot ) , podmiot o charakterze władczym ,
       może regulować , sterować podmiotami , przestrzega zasad gospodarki rynkowej .
PRZEDSIEBIORSTWO ( producent ) – jest podmiotem gospodarczym realizującym swoje
       cele , działa samodzielnie , podejmuje decyzje i ryzyko .
Cechy przedsiębiorstwa :
1. Odrębność ekonomiczna ( własność )
2. Odrębność organizacyjna ( np. spółka )
3. Odrębność prawna ( strona prawna , pełna osobowość prawna  )
PRZEBSIĘBIORSTWO
                                       
                        publiczne                                                   prywatne

         państwowe            lokalne                           indywidualne      zbiorowe ( spółki )

GOSPODARSTWO DOMOWE – grupa ludzi , wspólnie zamieszkujący i wspólnie podej –
       mujących decyzje co do rozdysponowania posiadanych środków . przynajmniej jedna
       z osób musi prowadzić działalność zarobkową .
Funkcje gosp . domowego :
1. Funkcja konsumpcyjna ( zaspokajanie potrzeb )
2. Funkcja produkcyjna ( uczestnictwo w rynku czynników produkcji – rynek pracy )
WYBORY konsumenta :
1. Wybory konsumenta odbywają się zgodnie z jego preferencjami , interesem ( główny
       cel – zaspokajanie potrzeb )
2. Wybory dokonywane są w oparciu o dane informacje ( modelowe – pełna informacja )
3. Wybiera między dobrami substytucyjnymi
4. Jest podmiotem racjonalnym
Celem konsumenta jest maksymalizacja zadowolenia z konsumpcji
Ograniczenia :
1. Dochody ( dochód realny )
2. Ceny dóbr i usług ( dochód realny )
Uporządkowany system preferencji konsumenta :
1. Założenie kompletności preferencji .
2. Założenie przechodniości preferencji .
3. Nienasyconość zadowolenia konsumenta .



Dobra :
• preferowane – najważniejsze dla konsumenta
• obojętne – między dobrami można szukać najlepszej kombinacji dóbr ( możliwość
    wymiany)
UŻYTECZNOŚĆ – miara zadowolenia konsumenta , pokazuje ile zadowolenia z konsumpcji
        jednego dobra bądź usługi ma konsument
Użyteczność jest więc miarą porządkową , coś jest ważniejsze a coś mniej – subiektywizm.
UŻYTECZNOŚĆ CAŁKOWITA – suma użyteczności konsumowanej ilości dobra.

UC








                                                      Ilość dobra Q
Funkcja rosnąca ale o zmiennym tempie przyrostu ( trzeba badać tempo przyrostu ) .
UŻYTECZNOŚĆ MARGINALNA – zadowolenie konsumenta ze zwiększenia ( zmniejszenia )
       konsumpcji o jedną jednostkę dobra Q .

UM







                   nasycenie                                    Ilość dobra Q
               
Funkcja malejąca przecinająca układ współrzędnych , najcenniejsza dla konsumenta jest
      pierwsza jednostka dobra ( bo wtedy najbardziej odczuwa rzadkość , potem wzrasta
      uczucie nasycenia danym dobrem ) .
W przypadku konkretnego dobra może dojść do nasycenia – dane dobro nie ma już dla
      nas znaczenia .
Ostatnia jednostka przypada na moment gdy UM przecina układ – nasycenie , gdy ilość
      dobra jest maksymalna .




                                                      UC = max
                                                      UM = 0




                              punkt nasycenia ( odnosi się do jednego dobra )

PRAWO malejącej użyteczności marginalnej – każda następna jednostka danego dobra
         daje coraz mniejsze zadowolenie konsumenta .
TEORIA nadwyżki konsumenta ( Marshall ) – z dodatniej różnicy pomiędzy indywidualną
         użytecznością jakiegoś dobra dla danego konsumenta a jego ceną rynkową .
KRZYWA OBOJĘTNOŚCI – pokazuje wszystkie kombinacje dwóch dóbr dających
         konsumentowi ten sam poziom zadowolenia.


      Dobro A







                                                       Dobro B
Dla konsumenta jest obojętne czy tyle danego dobra czy tyle innego – dobra wymienne .
Relacja wymienności jest zmienna ( bo przydatność danych dóbr może się zmieniać )
Różna jest substytucyjność dóbr .

PRAWO malejącej marginalnej substytucyjności dóbr – określa jaką ilość dobra A należy
         poświęcić w celu zwiększenia konsumpcji o 1 jednostkę dobra B .
         Zależy od ogólnej ilości A i B ( rzadkość )

MAPA OBOJĘTNOŚCI
Dobro A


                                        Każda wyżej położona krzywa symbolizuje
                                          wyższe zadowolenie z konsumpcji .




                                                  Dobro B
Krzywe wzajemnie równoległe , nie przecinają układu .



                                                        Kombinacja na zasadzie zmniejszania się jednego i
                                                        drugiego dobra. Konsumentowi jest wszystko
                                                        jedno . Taka krzywa jest niemożliwa ,
                                                        ograniczenia finansowe .





DUDŻET KONSUMENTA :
1. Dochody :
• płacowe
• pozapłacowe
• stałe ( regularne )
• sporadyczne ( nieregularne )

2. Wydatki
• konsumpcja bieżąca
• oszczędności

Płaca jest najpowszechniejszym dochodem ale nie jest jedynym źródłem .
Źródła pozapłacowe :
• działalność państwa : stypendia , renty ,zasiłki , pomoc społeczna
• wygrane – gry liczbowe , spadki
• oszczędności

Dochody:
• regularne – podstawowe : płaca , stypendium , renta , wyniki z ubezpieczeń społ.
• sporadyczne – wygrane , spadki
Dochód z okresu T = konsumpcja z okresu T ale istnieje też ograniczenie z konsumpcji
bieżącej na korzyść konsumpcji przyszłej ( oszczędności ) .
Rentier – osoba żyjąca z kapitału , ma dosyć środków na życie .
Transfery rzeczowe – pieniądze trafiające z pomocy społecznej ( Begg ) .

LINIA BUDŻETOWA KONSUMENTA

Dobro A


                                                Pokazuje wszystkie kombinacje dóbr , które wymagają
                                                zaangażowania takich samych środków ( takiej samej
                                                ilości środków ) .


                                         
                                                     Dobro B

Zakreśla obszar możliwości finansowych konsumenta , ale nie wszystkie kombinacje są
jednakowo ważne dla konsumenta ze względu na indywidualne preferencje .


 
                                               Optimum konsumenta


                                                     Krzywa obojętności jest styczna do linii budżetowej .




Najlepsze wykorzystanie dochodu zgodne z rzeczywistością .
Konsument dąży do maksymalizacji , będzie więc dążył do wzrostu dochodu , żeby był
realny ( nie tylko zgodny z inflacją )




Decyzje mikroekonomiczne producenta
• co do zasobów
• co do czynników produkcji
• co do planowania itd.

Podstawową funkcją produkcji jest analiza ekonomiczna , która musi być dwusektorowa :
• technologiczna ( jakie technologie wytwarzania są możliwe do wyboru ), każde przedsiębiorstwo opracowuje współczynniki technologiczne , czyli dokonuje tzw. optymalizacji technologicznej która polega na poszukiwaniu najlepszej technologii , czyli lepszej bardziej efektywnej , pozwalającej na zaoszczędzenie przynajmniej jednego czynnika produkcji , jednak zazwyczaj zmieniają się proporcje co do wykorzystania pewnych czynników produkcji
• przedsiębiorstwo jest ograniczone finansowo , czyli musi prowadzić analizę finansową , jest to optymalizacja ekonomiczna , czyli ile kosztują te czynniki produkcji ( nowe produkcje mogą być bardzo kapitałochłonne )

Przedsiębiorstwo komponuje funkcje produkcji
1. Jednoczynnikową – mówimy o wpływie jednego czynnika na wielkość produkcji
2. Wieloczynnikową  - badamy wpływ wielu czynników na wielkość produkcji

a = f ( F1 , F2 , ... ,  Fn )         – ogólna postać funkcji produkcji
            a - wielkość produkcji F = czynnik produkcji

a = f1 /L/        a = f2 /K/     - jednoczynnikowa postać produkcji                
          L – siła robocza              K – kapitał

a = f /L , K                            - wieloczynnikowa postać produkcji

Analiza może być – krótkookresowa
- długookresowa
Krótkookresowa analiza to taki okres , gdzie przynajmniej jeden czynnik produkcji jest stały ( np. czynnik technologii ) i niezmienny .
Czynnik technologiczny w krótkim okresie nie jest możliwy do zmiany , zmienia się on tylko w długim okresie .
Dlatego inaczej dany czynnik wygląda w analizie krótkookresowej , a inaczej w długookresowej . W każdym przedsiębiorstwie dokonuje się obu naraz .

Funkcja produkcji typu Cobba – Douglasa  

Y - wielkość produkcji                  K – wielkość zaangażowanego kapitału
L – wielkość nakładu pracy          A , alfa , beta – szacowane statystycznie parametry

Jest to zależność przyczynowo skutkowa , czyli jaki będzie efekt w zależności od nakładu .

1.   Nieproporcjonalne przychody z czynnika – gdy mamy doczynienia z    
    czynnikami stałymi i zmiennymi .
Ricardo badał jak wpływa zmiana jednego czynnika na wielkość produkcji ( zrobił to w oparciu o rolnictwo ) . Zjawisko to polega na tym , iż gdy wykorzystamy zmienny nakład tylko jednego czynnika to trafimy na barierę efektywności przychodów z tego czynnika . Została wykorzystana fizyczna zdolność produkcji , czyli barierą efektywności działania jest wielkość czynników stałych ( np. pracownicy pracują 8h oraz maszyny pracują 8h – jest o.k. , można przez pozostały czas remontować maszyny i pracownicy odpoczywają , ale gdy pracuje się więcej to powstaje bariera fizyczna wykorzystania tego czynnika co powoduje mniejsze przyrosty , a nawet ujemne )
2. W długim okresie możemy zmieniać kilka czynników :
• ilość maszyn , urządzeń
• jakość aparatury
• ilość zatrudnionych pracowników
• wielkość zasobów itd.
Możemy kształtować wielkość produkcji i wielkość proporcji .
   Proporcjonalne przychody z czynnika – aby zmienić kilka czynników , aby zmieniały się proporcjonalne nakłady danych czynników . Jest to sytuacja gdy powołujemy do życia nowe przedsiębiorstwo to wtedy możemy wykorzystać różne kombinacje danych czynników . Otwierając nowe przedsiębiorstwo wprowadzamy to co chcemy , natomiast stare przedsiębiorstwo jest ograniczone pewnym stanem posiadania , nie można go całkowicie zmienić ( np. nie stać go na wyrzucenie wszystkich starych maszyn i zakup nowych , gdy maszyny nie zużyły się , nie możemy ich wyrzucić ) .
 
GRAFICZNA ANALIZA PRODUCENTA

A ) Wybór ilościowy – czyli ile czynników produkcji zaangażować
                  IZOKWANTA – Krzywa jednakowego produktu


Kapitał

                       A



                                        B


                                                L – praca
           
A – technologia kapitałochłonna
B – technologia pracochłonna
Krzywe te mogą mieć różne nachylenie , zależy to  od sybstytucyjności czynników produkcji . Nie są one doskonale substytucyjne , gdyż nie można całkowicie wyeliminować jednego czynnika ( krzywa nigdy nie styka i nie przecina się z
układem ) np. nie można pracować bez odpowiednich narzędzi , co z tego że mamy robotników jeśli nie posiadamy zasobów lub kapitału  oraz odwrotnie – nie można nic zrobić bez robotników choćbyśmy mieli bardzo dużo kapitału – nic się nie zrobi samo.
Czyli , im mniej jakiegoś czynnika angażujemy tym trudniej jest go wyeliminować . Powstaje pytanie ile trzeba zaangażować danego czynnika aby otrzymać daną wielkość produkcji .

Produkt przeciętny  / PP /
            L – czynnik pracy , czynnik zmienialny
Ilość produkcji przypadająca na jednostkę czynnika zmiennego w danym czasie .

Produkt marginalny / PM /
Przyrost  produkcji osiągnięty z dodatkowej jednostki czynnika zmiennego .

Graficzny obraz produktu całkowitego
 
   PC





       
0 L
Graficzny obraz PM i PM

PP     PM





                                           PP    
                                                 
                                      PM              L
                                         
Nałożenie dwóch funkcji

PP PM   PC
                                 B
                                           PC


                    A
   
                                                   PP

      0                                    PM        L
A – jest to sytuacja idealna , najkorzystniejsza , ale przedsiębiorstwo może dalej angażować czynnik , ponad punkt A , czyli efektywność wchodzi w fazę wzrostu produkcji , mamy przyrost efektu .
B – zaangażowanie ostatniego czynnika daje zerowy wzrost , zerową efektywność , dalej już przedsiębiorstwo musi dopłacać , nie mamy zysku ale możemy zapłacić za wszystkie czynniki produkcji
B ) Ograniczenia finansowe
K                                   Izokoszta – krzywa jednakowego kosztu , zakreśla obraz
                                                  finansowych możliwości przedsiębiorstwa ,
                                                  ponad krzywą jest to niemożliwe ( bo przedsięb .
                                                  nie ma źródeł finansowania , dlatego sięga po
                                                  kredyty itp. ; aby zapewnić sobie możliwość
                                                  rozszerzenia działalności .
0                             L  
C ) Nałożenie technologii ilościowej (A) i finansowej (B)


K


                    A


 0                                           L
                                               
Pełny rachunek ekonomiczny musi być techniczno – finansowy , czyli wybieramy technologię , a potem szacujemy jej ewentualne koszty ( Nasiłowski )
Zanim powstanie jakakolwiek produkcja  , to najpierw powstają koszty ( produkcja kosztów , dlatego koszty są bardzo ważne dla każdego przedsiębiorstwa .
Przedsiębiorstwo powinno wybrać punkt A , bo jest to optimum producenta ( styczność izokwanty z izokosztą ) – pojawia się tu zasada racjonalnego gospodarowania . Jest to sytuacja statyczna .
Przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk , i nie usatysfakcjonowane , dąży wiec by osiągnąć coraz większe zyski , przy odpowiednio nowej kombinacji czynników , dąży by osiągnąć coraz wyższe punkty styczności ( przechodzi na wyższe izokwanty )

Ścieżka ekspansji przedsiębiorstwa

K
                                                                    Krzywa łącząca punkty będące
                                                                    optymalną kombinacją czynników    







0                                                    L
Ciągle jest to taki sam proporcjonalny nakład , jest to sytuacja umowna bo sytuacja dostępności pewnych czynników się zmienia np. gdy NBP ogłasza zmianę oprocentowania i wtedy zmieniają się nasza możliwość pozyskania kapitału jako czynnika i inaczej będzie wyglądać wybór czynników technologicznych , jest to inny koszt czynników produkcji .


Koszty rzeczywiste – koszty które faktycznie ponosimy dla uzyskania korzyści .
Negatywny aspekt gospodarczy – utrata pewnych korzyści
Pozytywny aspekt gospodarczy – możliwość uzyskania pewnych korzyści .
Koszty ekonomiczne ( koszty rzeczywiste i koszty alternatywne )
Koszty alternatywne implicite + koszty rzeczywiste explicite = zysk ekonomiczny
Rachunek wyników – określa rachunek strat i zysków
Strata – nakłady przewyższają koszty – koszt ryzyka biznesowego
Koszty alternatywne i koszty rzeczywiste ponoszone są przez przedsiębiorstwo .
Koszty prywatne działalności ( indywidualne koszty działalności ) – koszty rzeczywiste i koszty alternatywne .
Praktyczny koszt wytworzenia jest wyższy od społecznego kosztu wytworzenia .
Koszty społeczne – koszty wytwarzania produktu ponoszone przez społeczeństwo np:
• Budowa infrastruktury
• Koszty zanieczyszczenia środowiska
Odpowiedzialność personalna – płaci ten kto doprowadził do straty .
Krótki okres – występowanie kosztów stałych i kosztów zmiennych
Długi okres – analiza dotyczy tylko kosztów zmiennych .
Koszty stałe – koszty , których wysokość ( wielkość ) nie ulega zmianie pod wpływem produkcji .
Koszty zmienne – koszty , których wysokość związana jest ze zmianą produkcji. Koszty te rosną wraz ze wzrostem produkcji .
Koszty produkcji
Koszty stałe                             Koszty zmienne
  - Płace pracowników administracji i usług      - Płace pracowników produkcyjnych
  - Koszty użytkowania ziemi                          - Koszty surowców , materiałów ,
  - Koszty zużywania środków                                       półfabrykatów
  - Kredyty                                                   - Koszty mediów ( energia elektryczna
  - Niektóre podatki                                                       woda
Suma kosztów stałych i zmiennych  =  koszt całkowity ( w krótkim okresie )
Koszt całkowity
koszty
                                             Kc(s+z)  
                                           
                                                                         funkcja kosztów całkowitych
                                                    Kz                  jako zależność kosztów stałych  
                                                                         i kosztów zmiennych .    


                                                        Ks  


                                                  produkcja
Koszt całkowity zależy od kształtowania się kosztu zmiennego .
Koszt stały przeciętny ma tendencję malejącą wraz ze wzrostem produkcji .
Wraz ze wzrostem produkcji koszty będą rosły – efektywność zastosowania czynnika maleje .
Koszt marginalny – jaki będzie przyrost kosztu całkowitego przy wzroście produkcji o jednostkę .
Koszt marginalny – mówi o efektywności działania przedsiębiorstwa .
Długookresowa krzywa kosztów przeciętnych .

koszty


                           K3    


              spadek         wzrost            produkcja
          ( korzyści )     ( niekorzyści )

Korzyści skali rosnącej – nakłady czynników rosną wolniej niż produkt całkowity osiągany przy pomocy tego czynnika .
Korzyści skali malejącej – nakład czynników przyrasta szybciej niż produkt całkowity
Stałe korzyści skali – proporcjonalny przyrost nakładu czynników i przyrostu
Wewnętrzne korzyści skali produkcji  - obniżenie przeciętnych nakładów na produkcję w wyniku korzyści związanych ze wzrostem produkcji . Wewnętrzne korzyści :
• Możliwość pogłębiania specjalizacji w danym przedsiębiorstwie
• Lepsza absorbcja nowych technologii
Zewnętrzne korzyści :
• Przedsiębiorstwo konkurencyjne

Analiza kosztów przedsiębiorstwa :
• Wskaźnik płynności przedsiębiorstwa
• Wskaźnik aktywności przedsiębiorstwa
• Wskaźnik zyskowności przedsiębiorstwa
• Wskaźnik zadłużenia przedsiębiorstwa

Wycena przedsiębiorstwa – wycena aktywów przedsiębiorstwa
Wycena dochodowa

Koszty
                               wartość sprzedaży
                                       KC
                                      zysk
Próba                    P
rentwn.
przed.                  strata
                                                         koszty stałe  


       0        A            B                  produkcja sprzedana w sztukach


KONKURENCJA

Konkurencja eliminuje grupy słabsze z rynku , objawia się obniżeniem poziomu życia grup , warstw i krajów najsłabszych . Konkurencja zapewnia postęp , ale nie zawsze daje efekty pożądane . Rynek jest narzędziem efektywnościowym , nie zapewnia stabilizacji , równowagi długookresowej .

Państwo musi działać ( ingerować ) bo mechanizmy rynkowe nie zawsze mogą
funkcjonować same , pewne problemy nie mogą być rozwiązane przez konkurencje .

Jakie to problemy :
• Demografia ( konieczność regulowania demografii )
• Bogactwo ( konieczność regulowania aby nie tworzyły się dwa bieguny – bieda i bogactwo )
• Opieka nad krajami słabszymi

Gospodarka dostarcza takich mechanizmów konkurencyjnych , które nie zawsze są uczciwe .
Konkurencja nieuczciwa – cena dobra niższa od kosztów ich wytworzenia ( urząd
                                    ochronny konsumenta )
Konkurencja jest narzędziem pożądanym , bo jest narzędziem innowacyjnym , pobudzającym gospodarkę .

Warunki istnienia konkurencji :
• Muszą być co najmniej dwa podmioty w danej dziedzinie ( gałęzi )
• Cele tych podmiotów muszą być wykluczające się , antagonistyczne
• Między podmiotami musi istnieć wolna konkurencja
Jeżeli trzeci warunek nie jest spełniony ( nie ma konkurencji 0 to powstaje kooperacja , współpraca , firmy nie chcą ze sobą konkurować i zawierają porozumienia .
Zrzeszenia monopolistyczne nie zawsze są dopuszczalne .
Jeżeli drugi warunek nie jest spełniony , to powstaje sytuacja neutralności .

SYTUACJA KONKURENCJI

1 Konkurencja cenowa ( narzędziem konkurencji jest cena )
2 Konkurencja niecenowa – strategia marketingowa
• promocja
• reklama
• serwis
• usługi

Cenodawca – podmiot który dzięki swej sile ekonomicznej ustala cenę

Cenobiorca – podmiot , który musi akceptować cenę , dla niego cena jest wielkością zewnętrzną , dlatego musi ją przyjąć .

MONOPOL

• Naturalny ( związana np. z surowcami , czyli uwarunkowany czynnikami naturalnymi , geograficznymi , klimatycznymi )
• Państwowy  ( państwowo – administracyjny ) związany z uwarunkowaniami prawnymi , uzasadniony prawem
• Techniczny , ekonomiczny lub techniczno – ekonomiczny ( wynika z działalności przedsiębiorstwa , dzięki szybszemu zdobyciu siły technicznej lub ekonomicznej )

Rynek od strony podaży ( sprzedający )      Rynek od strony popytu ( kupujący )

czysta konkurencja                                                         czysta konkurencja
konkurencja                                                                   konkurencja monopolistyczna                                                             monopolistyczna
oligopol                                               oligopson
monopol pełny monopson
( wyłączność sprzedawcy ) ( wyłączność nabywcy )

Monopol bilateralny – monopol natrafia na monopson , jedynym narzędziem
                              działania jest tu negocjacja między podmiotami .

A – konkurencja doskonała
B – konkurencja niedoskonała
• oligopol
• oligopson
• monopol
• monopson

Koncepcja ( zmienności ) intensywności konkurencji
• konkurencja potencjalna
• konkurencja efektywna
Potencjalna intensywność konkurencji , to rozpatrywanie konkurencji przy założeniu, że procesy konkurencji na rynku nie podlegają zakłóceniom , ani ograniczeniom ze strony uczestników tego rynku , ani innych podmiotów gospodarczych .
Efektywna intensywność konkurencji – w analizie bierze się pod uwagę zakłócenia występujące w procesach konkurencji , pochodzące od samych podmiotów bądź innych uczestników rynku .

Intensywność
konkurencji






                      duopol wąski   szeroki          polipol
                                   oligopol  oligopol
Polipol – jest to rynek doskonały


KONKURENCJA DOSKONAŁA I MONOPOL PEŁNY
I  Konkurencja doskonała
• Jednorodność produktu
• Pełna mobilność czynników
• Duża liczba sprzedających i kupujących
• Pełna , doskonała informacja o rynku

Siła wielu producentów jest wyrównana . Produkt nie różni się cechami jakościowymi wyrób jest standaryzowany , wybierany na podstawie ceny ( konkurencja cenowa )
Podmioty ( producent , sprzedawca ) pełnią role cenobiorcy , także kupujący pełni rolę cenobiorcy . Cenodawcą jest rynek . Każdy podmiot przyjmuje , akceptuje cenę która jest wynikiem gry rynkowej .
Nie każdy produkt może być spostrzegany jako jednorodny wówczas zmienia się model konkurencji .
Doskonała informacja o rynku jest założeniem modelowym , bo nigdy nie ma pełnej informacji . Gdy jest dużo podmiotów , to traci się możliwość dostania informacji o wszystkich produktach i podmiotach .

Dlaczego musi być konkurencja ?
Łączenie firm jest zbyt kosztowne , jest to mniej opłacalne .
Mniejsze koszty ponosi się przy działaniu samodzielnym , niezależnym , czyli przy pełnej mobilności , swobodzie przenoszenia kapitału .

Są to firmy , które nie wymagają dużych nakładów , nie są kapitałochłonne , niższe wymagania kwalifikacyjne pracowników . Dlatego decyzyjnym czynnikiem przenoszenia kapitału jest zysk , czyli rentowność .
Jeżeli cena się obniża , obniża się też rentowność , zmniejsza się opłacalność i następuje odpływ kapitału do innych gałęzi rynku . Alokacja dokonywana jest w zależności od efektywności działania kapitału .
Pełna konkurencja w ekonomii zapewnia najefektywniejsze wykorzystanie zysku .
Cena jest wielkością daną , dlatego aby zwiększyć zysk , przedsiębiorstwo nie zmienia ceny lecz zwiększa produkcję ( do wysokości swych możliwości )
Jeżeli zwiększymy cenę , ponad cenę rynkową to przedsiębiorstwo wypadnie z rynku bo wyprzedzi go konkurencja . Natomiast cena znacznie poniżej ceny rynkowej wskazuje na nieefektywne działanie .

Przedsiębiorstwo może zwiększać produkcje do chwili , gdy koszt marginalny równa się przychodowi marginalnemu .
               PM = KM

Czyli koszty pokryły zyski ( jest to długoterminowy warunek efektywnego działania przedsiębiorstwa , minimalna akceptowana stopa zysku = 0 )
To była strategia maksymalizacji zysku .
Inna strategia – minimalizacja straty , jest to strategia naprawcza firmy
( krótkoterminowy warunek )

PUNKTY GRANICZNE RENTOWNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

cena
koszt                                              KCP
                                     KM  

                                                  KZP
                           E                                         P        max zysk  
       P                                          
                       E’                                            P’       min strat
      P’      
                                                                               zamknięcie przedsiębiorstwa


                                                                       a
E – graniczny punkt opłacalności
E ‘ – punkt zamknięcia przedsiębiorstwa

Cena P zapewnia zysk zerowy . Każda cena powyżej ceny P zapewnia strategię maksymalizacji zysku . Każda cena poniżej ceny P zapewni strategię min strat .
Od P do P’ możemy prowadzić strategię min strat . Poziom odtworzenia kosztów poniżej P’ nie funkcjonuje , dotarcie do punkt E’ powoduje tzw. zamknięcie przedsiębiorstwa .
Zamkniecie przedsiębiorstwa ( koszty likwidacji ) jest bardzo złożone , należy zatrudnić prawników , kosztorysantów , rzeczoznawców . Należy upłynnić majątek , sprzedać go , zazwyczaj po niskich cenach .
Wtedy przedsiębiorstwo musi dokonać decyzji czy opłaca mu się zamknąć przedsiębiorstwo czy może dalej prowadzić strategię naprawczą ( min strat ) .

RÓWNOWAGA PRZEDSIĘBIORSTWA WOLNOKONKURENCYJNEGO


koszty
utarg                                             KM
                                                             KCP

               A                      B
      P                                                            P = PP = PN
                               C    



              A               C      B                 wielkość produkcji

A – zysk minimalny                     P – cena
B – optimum ekonomiczne

Z równowagi pojedynczego przedsiębiorstwa można wyprowadzić równowagę w gałęzi ( bo produkty są jednorodne , jest to konkurencja cenowa , inne czynniki nie mają wpływu )

RÓWNOWAGA GAŁEZI
W WARUNKACH WOLNEJ KONKURENCJI

koszty                              KM                                            
utarg                                         KCP


                              B
                                                                       C = PP = PM




C –

Kolejny temat to ŚRODKI REALIZACJI CELU::

BIZNES PLAN „INWESTBRUK S.A. ” SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE 1. Cel i zakres inwestycji 2. Metodologia analiz II. PODSUMOWANIE III. PREZENTACJA FIRMY 1. Historia firmy i informacja adresowa 2. Zamierzenia na przyszłość 3. Struktura organizacyjna 4. Potencjał przedsiębiorstwa 5. Sytuacja ekonomiczno – finansowa przedsiębiorstwa IV. PREZENTACJA PRZEDSIĘWZIĘCIA INWESTYCYJNEGO 1. Wykonawcy inwestycji 2. Cele przedsięwzięcia inwestycyjnego 3. Zakres rzeczowo – wartościowy inwestycji 4. Źródła finansowania 5. Kalendarz organizacyjny 6. Plan techniczny V. KONCEPCJA MARKETINGOWA 1. Analiza makrootoczenia 2. Analiza mikrootoczenia 3. Mix marketingowy VI. ANALIZA FINANSOWO – EKONOMICZNA 1. Założenia do analizy 2. Analiza finansowa... (...)

Kolejny temat to KONKURENCJA DOSKONAŁA:

KONKURENCJA DOSKONAŁA W poprzednich rozdziałach analizowaliśmy różne pojęcia kosztów. Zdobyta w nich wiedza pozwoli nam bliżej wyjaśnić zjawisko podaży rynkowej, czyli ilości jakie firmy i całe gałęzie wytwórstwa skłonne są oferować przy różnych poziomach cen. Związek pomiędzy kosztem produkcji a wielkością podażą wyprowadzimy wychodząc z założenia, że celem... (...)