Czytelnia twoje.tematyczne.info




Polecamy
GotLink.pl


POPYT



RYNEK

1. POPYT

Popyt - zapotrzebowanie na dany towar, za który nabywca gotowy jest zapłacić ustaloną na rynku cenę, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem pieniężnym

Czynniki kształtujące popyt:
• realne dochody
• cena danego towaru
• ceny dóbr substytucyjnych (zastępujących dane dobro) i komplementarnych (uzupełniających dane dobro)
• oczekiwania dotyczące zmian cen i dochodów
• indywidualne preferencje
• liczba konsumentów

Prawo popytu - funkcjonalna zależność między wysokością popytu na dane dobro a poziomem ceny rynkowej


Krzywa popytu





Wyjątki - Kiedy przy rosnącej cenie popyt rośnie?
• przypadek Giffena - dotyczy dóbr podstawowych
• przypadek Veblena - dotyczy dóbr luksusowych
• popyt spekulacyjny - w wyniku oczekiwań wzrostu ceny

2. PODAŻ

Podaż - zaoferowanie towaru przez producenta lub sprzedawcę na rynku (po danej cenie)

Prawo podaży - funkcjonalna zależność między wysokością podaży danego dobra a poziomem ceny rynkowej



Krzywa podaży







Producent bierze pod uwagę opłacalność produkcji, im wyższa cena sprzedaży, tym większa opłacalność produkcji przy nie zmienionych warunkach produkcji i zbytu.

Przejście na inną krzywą podaży - pod wpływem innych niż cena wytwarzanego towaru czynników, głównie czynników podażowych

Gdy ulegają zmianie warunki produkcji, np.:
• ponad lub poniżej przeciętny urodzaj w rolnictwie
• zmiana kosztów produkcji w wyniku:
• zmian cen surowców, energii, płac, itp.
• zastosowania nowych technologii produkcji (postęp techniczny)

3. Równowaga rynkowa, cena równowagi








Cena równowagi - cena równoważąca popyt z podażą

Kształtowanie równowagi rynkowej - Mechanizm rynkowy działa w ten sposób, że jakakolwiek nierównowaga uruchamia szereg określonych reakcji nabywców i sprzedawców, które przywracają równowagę między popytem, podażą i ceną.

Dostosowania:

cena powyżej ceny równowagi        nadwyżka podaży    rosnące zapasy  
wzrost popytu
 spadek ceny redukcja luki między podażą a popytem 
spadek podaży
 ...    aż do uzyskania równowagi rynkowej

cena poniżej ceny równowagi       nadwyżka popytu    malejące zapasy  
spadek popytu
 wzrost ceny redukcja luki między podażą a popytem 
wzrost podaży
 ...    aż do uzyskania równowagi rynkowej



Kształtowanie się równowagi w krótkim i długim okresie Kształtowanie równowagi rynkowej w długim okresie:
W długim okresie cena równowagi oscyluje wokół ceny produkcji  ( PLE ).


4. Ceny regulowane przez państwo: ceny minimalne i ceny maksymalne


Cena minimalna i maksymalna






sprzedaż  =   min ( popyt ,  podaż )


Cenie minimalnej towarzyszy zjawisko nadwyżki towarów (nadwyżki podaży nad popytem) - zjawisko nadprodukcji
Cel stosowania regulowanej przez państwo ceny minimalnej - ochrona grup producentów
Przykłady stosowania: na produkty rolne

Cenie maksymalnej towarzyszy zjawisko niedoboru (nadwyżki popytu nad podażą)
Cel stosowania regulowanej przez państwo ceny maksymalnej - ochrona grup konsumentów
Przykłady stosowania: na mieszkania komunalne, leki, etc.

Stosowanie cen minimalnych i maksymalnych jest z punktu widzenia racjonalnej alokacji zasobów nieefektywne, jest natomiast podyktowane kryteriami pozarynkowaymi, czynnikami o charakterze społecznym, itp.

5. Cenowa elastyczność popytu



ep - współczynnik cenowej elastyczności popytu
D - popyt
P - cena

Współczynnik cenowej elastyczności popytu informuje - jak silna jest reakcja konsumenta na zmianę ceny (lub: na ile wrażliwy jest popyt na zmianę ceny)

• popyt doskonale elastyczny - gdy  ep =  
• popyt elastyczny - gdy  ep > 1  (elastyczność wysoka)
• popyt o elastyczności 1 - gdy  ep = 1  (elastyczność równa jeden)
• popyt nieelastyczny - gdy  ep < 1  (elastyczność niska)
• popyt sztywny - gdy  ep = 0


Rodzaje popytu: a) sztywny,  b) doskonale elastyczny




Ważnym czynnikiem decydującym o elastycznym bądź nieelastycznym popycie na dany towar jest łatwość substytucji, czyli możliwości zastąpienia go przez inne dobro o podobnym przeznaczeniu.

• wysoka elastyczność popytu - gdy istnieją liczne dobra substytucyjne
• niska elastyczność popytu - gdy dobro nie posiada substytutów


Popyt o elastyczności równej 1 (hiperbola)


Po zróżniczkowaniu:

( wartość bezwzględna = 1 )


Elastyczność mieszana popytu - względna zmiana popytu na dobro x wywołana jednostkową względną zmianą ceny dobra y

Dwa przypadki:
x i y - dobra wzajemnie substytucyjne ( ep > 0 )
x i y - dobra wzajemnie komplementarne ( ep < 0 )


Zależność między utargiem całkowitym
a elastycznością cenową popytu Krzywa utargu całkowitego osiąga maksimum w punkcie, w którym ep = 1.
Wniosek: Przedsiębiorcy opłaca się podwyższać cenę wtedy, gdy cenowa
elastyczność popytu jest mniejsza od 1,
natomiast obniżać cenę, gdy elastyczność jest większa od 1.
Uwaga: Maksymalizacja utargu nie jest rozstrzygającym kryterium opłacalności przedsiębiorstwa

6. Cenowa elastyczność podaży:




Krzywe podaży o różnej elastyczności








Dla każdej prostej przechodzącej przez punkt (0,0) elastyczność cenowa podaży = 1





7. Dochodowa elastyczność popytu ed :


Y - dochód konsumenta


Ze względu na dochodową elastyczność popytu wyróżniamy różne rodzaje dóbr:

• Dobra normalne charakteryzują się dodatnią elastycznością dochodową popytu.
• Dobra niższego rzędu charakteryzują się ujemną elastycznością dochodową popytu.

• Dobra wyższego rzędu (luksusowe) charakteryzują się wysoką elastycznością dochodową popytu (ed > 1) - głównie dobra luksusowe, artykuły trwałego użytku.
• Dobra pierwszej potrzeby (niezbędne) charakteryzują się niską elastycznością dochodową popytu (ed < 1) - głównie podstawowe artykuły żywnościowe.

Prawo Engla

Wraz ze wzrostem dochodu zmienia się struktura wydatków konsumpcyjnych w gospodarstwach domowych. Maleje udział dóbr pierwszej potrzeby (głównie żywności), rośnie zaś udział dóbr wyższego rzędu.



Literatura zalecana do wykładu:

1. Nasiłowski M.: System rynkowy. Podstawy mikro- i makroekonomii, Wydawnictwo Key Tex, Warszawa 1996:
• roz. 3. Mikroanaliza rynku s. 57-83

1. Begg D., Fischer S., Dornbusch R.: Ekonomia  tom 1, PWE, Warszawa 1993
lub: Begg D., Fischer S., Dornbusch R.: Ekonomia. Mikroekonomia, PWE, Warszawa 1996
• roz. 3. Popyt, podaż i rynek s. 76-97
• roz. 5. Reakcje popytu na zmiany cen i dochodów s. 119-138

1. Samuelson P.A., Nordhaus W.D.: Ekonomia 1, PWN, Warszawa 1995
• roz. 5. Produkcja i cena wyznaczana przez popyt i podaż s. 566-600


MIKROANALIZA  RYNKU - przykłady, ćwiczenia, zadania

Przykłady, zadania – czynniki zmian popytu i podaży

Zadanie

Poniższy rysunek przedstawia krzywą popytu na pióra. Które z czynników mogły spowodować przesunięcie krzywej popytu z pozycji D0 do D1 ?






a) Spadek cen dóbr substytucyjnych w stosunku do piór (długopisów, cienkopisów)
b) Spadek cen produktów komplementarnych (atramentu)
c) Spadek cen surowców stosowanych do produkcji piór
d) Reklama piór
e) Spadek dochodów konsumentów (traktujemy pióra jako dobra normalne)
f) Spadek dochodów konsumentów (traktujemy pióra jako dobra niższego rzędu)
g) Obniżka podatku od wartości dodanej (VAT)
h) Moda na pióra
i) Zastosowanie nowej techniki produkcji obniżającej jednostkowe koszty wytwarzania


Przykłady, zadania – cenowa elastyczność popytu a utarg

Zadanie

Poniższa tablica przedstawia nabywane ilości pewnego dobra przy różnych poziomach ceny.


Cena Nabywane ilości
( Popyt ) Suma wydatków
( Utarg ) Cenowa elastyczność popytu
2,10 10 21 -7
1,80 20 36 -3
1,50 30 45 -1,7
1,20 40 48 -1
0,90 50 45 -0,6
0,60 60 36 -0,3
0,30 70 21



a) Wykreśl krzywą popytu.
b) Przypuśćmy, że cena jednostkowa wynosi 1,20 zł. O ile zmieni się wielkość zapotrzebowania po obniżeniu ceny o 0,30 zł. Jaka byłaby odpowiedź, gdyby cena wyjściowa była inna?
c) Oblicz sumę wydatków nabywców przy każdym wskazanym poziomie ceny.
d) Oblicz prostą elastyczność cenową dla każdego poziomu ceny.
e) Narysuj wykres przedstawiający sumę utargu jako funkcję sprzedawanej ilości dóbr.
f) Przy jakiej cenie utarg jest maksymalny?
g) Przy jakiej cenie elastyczność popytu jest równa 1?
h) W jakim przedziale cen popyt jest elastyczny, a w jakim nieelastyczny?
Przykłady, zadania – reakcja popytu na zmiany cen i dochodów

Zadanie 1– dochodowa elastyczność popytu

Poniższa tablica przedstawia miesięczne wydatki pewnego gospodarstwa domowego (na dobra A, B, C, D) oraz poziom miesięcznych dochodów w dwóch kolejnych latach.
1) Oblicz dochodową elastyczność popytu na każde dobro.
2) Określ, które dobra są dobrami normalnymi (N), a które niższego rzędu (R).
3) Określ, które dobra są dobrami luksusowymi (L), a które dobrami pierwszej potrzeby (P)



Dobro

Wydatki (zł)
Dochodowa elastyczność
popytu
Dobro normalne czy niższego rzędu
Dobro luksusowe czy pierwszej potrzeby
Rok 1
Dochód=1000 (zł) Rok 2
Dochód=2000 (zł)

A
300
500
2/3
N
P

B
300
700
4/3
N
L

C
250
200
-1/5
R
P

D
150
600
3
N
L



Zadanie 2 – prosta elastyczność cenowa popytu

Producent pralek obniża cenę o 5%, wskutek czego popyt na pralki wzrasta o 4%. Elastyczność cenowa popytu na pralki jest:
a) większa od 1
b) równa 1
c) mniejsza od 1
d) nie do określenia na podstawie tej informacji


Zadanie 3 – mieszana elastyczność cenowa popytu

Jeśli masło i margaryna mają mieszaną elastyczność cenową popytu równą 2, a cena masła wzrasta z 2 do 3 zł, to popyt  na margarynę wzrośnie o:
a) 20%
b) 25 %
c) 75 %
d) 100 %
e) 150 %
Wskaż właściwą odpowiedź.


                           


Kolejny temat to Podstawy finansów - ściąga:

Podstawy finansów - ściąga Finanse to stosunki ekonomiczne polegające na gromadzeniu oraz podziale zasobów pieniężnych. Ponieważ poprzez podział i gromadzenie środków pieniężnych następuje podział produktu społecznego finanse nazywamy formą podziału produktu społecznego. Nie zaliczamy do nich zjawisk, przy których nie dochodzi do powstawania lub podziału zasobów pieniężnych np.ustalanie cen, pieniądz... (...)


Kolejny temat to Różne oblicza miłości:

Różne oblicza miłości Miłość – słowo, które od początku istnienia sztuki jest inspiracją dla twórców. Od malarstwa po literaturę, w każdym przejawie ludzkiej działalności artystycznej słowo to jest soczewką skupiającą dążenia całej sztuki. Wypowiedzieć, zobrazować to, co nie istnieje w materialnym świecie, co obce jest racjonalizmowi – to dawało natchnienie... (...)


Kolejny temat to „Jedynym sposobem uratowania godności ludzkiej w nieludzkich warunkach jest uwierzyć choćby w otchłań zła w istnienie dobra”. Skomentuj tę myśl odwołując się do wybranych utworów literacki:

„Jedynym sposobem uratowania godności ludzkiej w nieludzkich warunkach jest uwierzyć choćby w otchłań zła w istnienie dobra”. Skomentuj tę myśl odwołując się do wybranych utworów literackich. Rzadko zastanawiamy się nad tym, co zrobilibyśmy znalazłszy się w sytuacji zagrożenia naszej godności. Cieszymy się życiem, zdrowiem, snujemy plany na przyszłość, wytyczamy sobie ambitne... (...)


Mapa strony